Συλλογές Κεραμικής, Μεταλλοτεχνίας και Μικροτεχνίας

Τα αντικείμενα των συλλογών ξεπερνούν τις 10.000 και ειδολογικά παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία, καθώς αφορούν σε τέχνεργα αντιπροσωπευτικά όλων των εκφάνσεων της ζωής των αρχαίων Ελλήνων, από την καθημερινή ζωή και τον εξοπλισμό ενός νοικοκυριού, τη διασκέδαση και τον καλλωπισμό, μέχρι τη θρησκεία και τις λατρευτικές πρακτικές, τις μεταθανάτιες δοξασίες και τα ταφικά έθιμα.

Στις συλλογές αυτές έχουν ενταχθεί και τα αντικείμενα από γυαλί, καθώς και τα αντικείμενα από οργανικά υλικά που φυλάσσονται στο ΑΜΘ. Σημαντική θέση στη συλλογή κατέχουν τα ταφικά σύνολα σπουδαίων νεκροταφείων της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης, όπως το αρχαϊκό νεκροταφείο της Σίνδου, το κλασικό νεκροταφείο της  Αίνειας και το πρώιμο ελληνιστικό νεκροταφείο του Δερβενίου.

Συλλογή Κεραμικής

Περιλαμβάνονται όλα τα αρχαία αντικείμενα που είναι κατασκευασμένα από πηλό, κυρίως αγγεία και ειδώλια. Χρονολογούνται από τα νεολιθικά έως  και τα υστερορωμαϊκά χρόνια και προέρχονται: α) από ανασκαφές στην πόλη της Θεσσαλονίκης και την ευρύτερη περιοχή της,  από την κεντρική Μακεδονία (κυρίως τη Χαλκιδική), αλλά και από άλλες θέσεις  της Μακεδονίας και της Θράκης. β) Από παραδόσεις, κατασχέσεις ή δωρεές  ιδιωτών.

Στη συλλογή της κεραμικής περιλαμβάνονται  αντικείμενα προϊστορικής εποχής (Νεολιθική, Εποχή Χαλκού, Πρώιμη Εποχή Σιδήρου) και ιστορικών χρόνων (Γεωμετρική, Αρχαϊκή, Κλασική, Ελληνιστική και Ρωμαϊκή Εποχή). Περιλαμβάνονται  προϊόντα των δραστήριων τοπικών εργαστηρίων αλλά και αντικείμενα εισαγμένα από μεγάλα κέντρα παραγωγής του ελλαδικού χώρου (Αττική, Κόρινθος, Βοιωτία, βορειοανατολικό Αιγαίο, Ιωνία) και, σπανιότερα, από άλλες περιοχές της ανατολικής και δυτικής Μεσογείου, τα οποία καταδεικνύουν τις στενές εμπορικές σχέσεις που είχαν αναπτυχθεί ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές του Αιγαίου και όχι μόνο.  

Συλλογή Μεταλλοτεχνίας

Η Συλλογή περιλαμβάνει τουλάχιστον 4000 μεταλλικά αντικείμενα και είναι από τις πλουσιότερες και σημαντικότερες αρχαιολογικές συλλογές του είδους σε ολόκληρη τη χώρα, λόγω ακριβώς  της πολύ μεγάλης άνθησης που γνώρισε η μεταλλοτεχνία στην αρχαία Μακεδονία.

Στο Μουσείο φυλάσσεται η μεγαλύτερη συλλογή χρυσών στεφανιών της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου, πολλά από τα ωραιότερα χρυσά και αργυρά κοσμήματα της ίδιας εποχής, καθώς και πλήθος μπρούντζινων κοσμημάτων όλων των περιόδων. Από τις σπουδαιότερες στη Μακεδονία θεωρείται και η συλλογή αργυρών και μπρούντζινων αγγείων του ΑΜΘ, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον αριστουργηματικό και μοναδικό στο είδος του ανάγλυφο κρατήρα του Δερβενίου. Τη Συλλογή συμπληρώνουν αντιπροσωπευτικά παραδείγματα από τον οπλισμό των μακεδόνων πολεμιστών (μπρούντζινα κράνη, σιδερένια ξίφη και μαχαιρίδια, αιχμές της περίφημης μακεδονικής σάρισας, μπρούντζινες ασπίδες, μολύβδινα βλήματα σφενδόνης κ.ά.), καθώς και πολύ μεγάλος αριθμός (περίπου 13000) νομισμάτων (χρυσών, αργυρών και μπρούντζινων) προερχόμενων από όλη τη Μακεδονία αλλά και την υπόλοιπη Ελλάδα.

Συλλογή Μικροτεχνίας

Τον βασικό πυρήνα της Συλλογής αποτελούν τα γυάλινα κοσμήματα, πολυτελή αγγεία και επιτραπέζια παιγνίδια, τα οποία προέρχονται κυρίως από ανασκαφές νεκροταφείων, δημοσίων κτηρίων και ιδιωτικών κατοικιών και επαύλεων και χρονολογούνται από τα τέλη του 6ου αι. π.Χ.  έως και την ύστερη αρχαιότητα.

Η κατασκευή των περισσότερων έργων μικροτεχνίας της Συλλογής προϋποθέτει γνώση και εφαρμογή σύνθετων τεχνικών και η χρήση τους αποτελεί δείγμα της υψηλής αισθητικής και του πλούτου των τοπικών κοινωνιών.

Συλλογή Υαλίνων

Στη συλλογή ανήκουν αγγεία κατασκευασμένα από γυαλί, τα οποία προέρχονται  από ανασκαφές νεκροταφείων και οικισμών, που χρονολογούνται από την Αρχαϊκή Εποχή μέχρι και τους Ρωμαϊκούς Χρόνους. Στα γυάλινα αγγεία εκπροσωπούνται οι ποικίλες και διαφορετικές ανά εποχή τεχνικές κατασκευής των γυάλινων αντικειμένων καθώς και οι ποικίλες  χρήσεις τους, από τα πολύχρωμα αρωματοδοχεία της αρχαϊκής και κλασικής εποχή ως τα πολυάριθμα σκεύη ποικίλων λειτουργιών από φυσητό γυαλί, που χαρακτηρίζουν τη ρωμαϊκή εποχή.

Συλλογή αντικειμένων από οργανικά υλικά  

Το πιο σημαντικό αντικείμενο αυτής της κατηγορίας και ένα από τα πολυτιμότερα εκθέματα του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης είναι ο πάπυρος του Δερβενίου. Πρόκειται για το αρχαιότερο βιβλίο της Ευρώπης, καθώς χρονολογείται ανάμεσα στο 340 και στο 320 π.Χ. Βρέθηκε  το 1962 στον κιβωτιόσχημο τάφο Α του νεκροταφείου του Δερβενίου, ανάμεσα στα υπολείμματα της νεκρικής πυράς.  

Ιδιαίτερη επίσης είναι η σπουδαιότητα γυναικείας ταφή στην οποία βρέθηκε χρυσοποίκιλτο πορφυρό ύφασμα και σκελετός ο οποίος διατηρεί σε εξαιρετική κατάσταση τα μαλλιά και τα φρύδια της νεκρής. Βρέθηκε το 1962 βρέθηκε στο ανατολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης και χρονολογείται τον 3ο αι. μ.Χ. 

Τμήμα Συλλογών Κεραμικής, Μεταλλοτεχνίας και Μικροτεχνίας