Βασιλική Πάχτα, Δρ Αρχιτέκτων Μηχανικός - Συντηρήτρια Αρχαιοτήτων

Εργαστήριο Δομικών Υλικών, Τμ. Πολιτικών Μηχανικών ΑΠΘ

 

 

Τα επιδαπέδια ψηφιδωτά, ως μέσο διακόσμησης κατασκευών και ανοιχτών χώρων, έχουν χρησιμοποιηθεί διαχρονικά από την προϊστορία έως σήμερα. Η εφαρμογή τους ξεκίνησε κατά τη 2^η χιλ. π.Χ., ενώ η δομή και τα τεχνολογικά χαρακτηριστικά τους συστηματοποιήθηκαν στην Κλασική και Ελληνιστική περίοδο. Το υπόστρωμά των επιδαπέδιων ψηφιδωτών, διακρίνεται από διαδοχικές στρώσεις (statumen, rudus, nucleus, supra nucleus) και παίζει σημαντικό ρόλο στη δομή τους, ενισχύοντας την ανθεκτικότητά τους σε περιβαλλοντικούς παράγοντες και φορτίσεις. Τα κονιάματα του υποστρώματος, αποτελούν μία ειδική κατηγορία υλικού, που διακρίνεται από διαστρωματική δομή, ισχυρή πρόσφυση μεταξύ των στρώσεων, υψηλή συμπύκνωση και ποιότητα. Η συστηματική μελέτη τους, μέσω της ανάλυσης των φυσικο-μηχανικών και χημικών τους χαρακτηριστικών, είναι δυνατόν να οδηγήσει στην κατηγοριοποίηση των ψηφιδωτών και την ιστορική τους κατάταξη. Οι ιδιότητες και συμπεριφορά του υποστρώματος, που λειτουργεί επομένως ως πολυστρωματικό σύστημα, εξαρτάται από τις ιδιότητες και την αλληλεπίδραση μεταξύ των στρώσεων. Από τα πειραματικά δεδομένα, αποδεικνύεται ότι οι τεχνίτες της αρχαιότητας είχαν βαθιά γνώση των διαθέσιμων πρώτων υλών και της κατάλληλης αξιοποίησής τους, ώστε να παράγουν με συνέπεια, υψηλής ποιότητας επιδαπέδια ψηφιδωτά, τα οποία μέχρι σήμερα παρουσιάζουν εντυπωσιακή ανθεκτικότητα.