Προς τη γένεση των πόλεων

Στην ενότητα "Προς τη γένεση των πόλεων" παρουσιάζονται υλικά κατάλοιπα από οικισμούς και νεκροταφεία της εποχής του Σιδήρου (1100-700 π.Χ.), στην περιοχή που εκτείνεται ανάμεσα στον Άθωνα και τον Όλυμπο. Στον Καστανά, τη Φιλαδέλφεια, την Άσσηρο, την Τούμπα Θεσσαλονίκης και αλλού, ιδρύονται ή ανασυγκροτούνται οικισμοί που χαρακτηρίζονται από αυτάρκεια και ελέγχουν τις πηγές πλούτου του τόπου. Την ίδια περίοδο, πυκνώνουν οι επαφές της περιοχής με τη νότια Ελλάδα, τα μικρασιατικά παράλια αλλά και την ενδοχώρα της Μακεδονίας ενώ πόλεις της νότιας Ελλάδας ιδρύουν αποικίες στις ακτές του Θερμαϊκού και της Χαλκιδικής. Η έκθεση κάνει μνεία σημαντικών πολιτιστικών χαρακτηριστικών των οικισμών αυτών, όπως π.χ. την πιθανή διαχείριση των αγροτικών προϊόντων από μία κεντρική εξουσία, την οργάνωση του χώρου με βάση ένα πρώιμο πολεοδομικό σχέδιο, την άνοδο του βιοτικού επιπέδου όπως φαίνεται από τα κτερίσματα των νεκροταφείων κτλ, στοιχεία που αργότερα, την εποχή του μακεδονικού βασιλείου, θα σημάνουν τη γένεση των πρώτων πόλεων στην περιοχή.