Πήλινο αλάβαστρο με προτομή Διονύσου, από τη Ρωμαϊκή Αγορά της Θεσσαλονίκης

Στο πλαίσιο των προγραμματισμένων κοινών εκθεσιακών δράσεων της ΙΣΤ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων με το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης εκτίθεται το πήλινο αλάβαστρο σε σχήμα φαλλού.

Προέρχεται από την ανασκαφή της Ρωμαϊκής Αγοράς της Θεσσαλονίκης και θα εκτεθεί οριστικά στο Μουσείο, που κατασκευάζεται στον αρχαιολογικό αυτό χώρο της πόλης. Χρονολογείται στον 2ο αιώνα π.Χ. και είχε ύψος περίπου 45 εκ. Η κομψή κατασκευή και διακόσμηση του μας επιτρέπουν να το συσχετίσουμε με εργαστήρια του ανατολικού Αιγαίου.

Στον λαιμό του αγγείου αποδίδεται ζωγραφιστό κλαδί ελιάς, τα ασημίζοντα φύλλα του οποίου καλύπτονται με ασημί χρώμα και στην κυλινδρική επιφάνεια του σώματος παριστάνεται ανάγλυφη γενειοφόρος προτομή Διονύσου σε ώριμη ηλικία. Το μέτωπο του θεού στολίζει μια ταινία και συγκεκριμένα η διονυσιακή μίτρα, τυπικό κόσμημα του Διονύσου ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ. και στεφάνι κισσού το στέλεχος και τα φύλλα του οποίου απλώνονται σε όλη την επιφάνεια του αγγείου. Αγαπημένο φυτό του Διόνυσου ο κισσός, που εμφανίστηκε ταυτόχρονα με τη γέννηση του, έχει τη δύναμη να εξαλείφει τη έξαψη που προκαλούσε το κρασί.

Το προσωπείο του Διόνυσου αποτελεί ένα εικονογραφικό σχήμα που συμβολίζει τον διφυή χαρακτήρα του, ως θεού της ζωής και του θανάτου. Ο κάτοχος του αγγείου ήταν πιθανώς μυημένος στα Διονυσιακά μυστήρια, ενώ το ίδιο το σκεύος χρησιμοποιήθηκε πιθανόν για την τέλεση λατρευτικών τελετουργιών.